Ankara Havadis

Giresun’da Marsilya esintileri taşıyan 200 yıllık evler UNESCO’ya aday

GİRESUN’DA FINDIK TİCARETİ YAPAN GEMİLERİN YAKLAŞIK 200 YIL ÖNCE FRANSA’NIN MARSİLYA ŞEHRİNDEN GETİRDİĞİ MALZEMELER, ANADOLU SİVİL MİMARİSİNDE EŞİNE AZ RASTLANIR BİR MAHALLE KÜLTÜRÜNÜN DOĞMASINA NEDEN OLDU. GİRESUN KALESİ’NİN ETEKLERİNDE KURULAN ZEYTİNLİK MAHALLESİ’NDE ALTIN ORAN KURALINA GÖRE İNŞA EDİLEN MARSİLYA TARZI EVLER; BAHÇESİ, FIRINI, OCAĞI VE KUYUSU İLE BUGÜNLERE KADAR GELDİ.

Giresun’da Marsilya esintileri taşıyan 200 yıllık evler UNESCO’ya aday
27 views
25 Kasım 2020 - 16:10

Giresun’da fındık ticareti yapan gemilerin yaklaşık 200 yıl önce Fransa’nın Marsilya şehrinden getirdiği malzemeler, Anadolu sivil mimarisinde eşine az rastlanır bir mahalle kültürünün doğmasına neden oldu. Giresun Kalesi’nin eteklerinde kurulan Zeytinlik Mahallesi’nde altın oran kuralına göre inşa edilen 200 yıllık Marsilya tarzı evler, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne girmeye hazırlanıyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlı olarak faaliyetlerini yürüten Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı’nın (DOKA) desteğiyle restore edilen Giresun’daki evlerle ilgili Bakan Varank’tan videolu bir paylaşım geldi. Bakan Varank, “200 yıl önce Marsilya’dan gelen malzemelerle Giresun’da inşa edilen Zeytinlik Mahallesi, bölgesel kalkınma desteklerimizin güzel bir yansıması oldu. DOKA desteğiyle yeniden ayağa kalkan bu kadim mahalle, şimdi UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne girmeye hazırlanıyor” mesajını paylaştı.

Gümüşhane’den gelip Zeytinlik bölgesine yerleştiler

19’ncu yüzyılda Gümüşhane’den Giresun’a gelen zengin madenciler, bugün Zeytinlik olarak bilinen bölgeye yerleşti. Armatörlük ve fındık ticareti yaparak işlerini büyüten Zeytinlik halkı, kazançları ile bugün görenleri hayran bırakan evler inşa etti. Ticaret yaptıkları Marsilya’dan getirttikleri malzemeler ile yapılan evler, zamanla Giresun’un simgelerinden biri haline geldi. Bir sıra ev, bir sıra bahçe şeklinde planlanan evler ile bir semt tasarlanırken, geniş bahçeleri, fırını, ocağı, kuyusu, çamaşırlığı ve müştemilatı ile Zeytinlik bölgenin sosyal yaşamında da önemli bir yer edindi. Aradan geçen 200 yılda el değiştiren evlerin bazıları yok olmaya yüz tutarken, bir kısmı da yapılan değişikliklerle aslından uzaklaştı.

Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı, Giresin İl Özel İdaresi ile birlikte mahalleyi yeniden ayağa kaldırmak için bölgesel kalkınmaya örnek bir proje hazırladı. 4 buçuk milyon TL bütçeli Tarihi Zeytinlik Mevkii Sokak Sağlıklaştırma ve Kentsel Tasarım Projesi ile Zeytinlik’teki 40 tescilli bina aslına uygun olarak restore edildi. Bir bölümü butik otel, kafe, restoran, müze gibi yapılara dönüştürülen binalar ile bölgenin turizm destinasyonu haline gelmesi amaçlandı. Türkiye’nin tek tescilli trafo binasının da restore edildiği çalışmaya Giresun Belediyesi de destek verdi.

Semt Gogora Mahallesi olarak anılıyor

Kentsel sit alanı olan Zeytinlik, yaklaşık iki asır önce Avrupa’dan ithal edilen malzemelerle inşa edildi. Zamanında Rumlar ile Türklerin yıllarca birlikte yaşadığı türkülere konu olan Zeytinlik evleri, 1991 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından tescillendi. 16’ncı yüzyıldan bu yana yerleşim yeri olan ve o dönemlerde “Gogora Mahallesi” olarak anılan semtteki evler, kendine özgü bahçesi, kapıları, pencereleri, iç dizaynı gibi mimari özellikleriyle de ön plana çıkıyor. Osmanlı tapu kayıtları incelenerek kimler tarafından ne zaman yapıldığı, şu an kimlerin oturduğu tespit edilen evlerin hiçbiri diğerinin ışığını, manzarasını ve hava sirkülasyonunu etkilemeyecek şekilde konumlandırılmış. En eskisi 1840 yılına tarihlendirilen, hepsinin kimliği çıkartılan evlerin mimarisinde altın oran kuralına uyulması dikkat çekiyor.

Mimaride büyük parçanın küçük parçaya oranının 1,618 olması altın oran ile ifade ediliyor. Yatay ve düşey ölçülerin uyumunu anlatan bu oran, Antik Yunan’dan günümüze kadar mimaride kullanılıyor. Resim, fotoğrafçılık ve sinema gibi görsel sanatlarda da eserin mükemmelliğini anlatan altın oran, evrensel güzelliğin sayısal karşılığı olarak tanımlıyor.

“Kiremitler Marsilya’dan, ferforjeler Marsilya’dan, kapı tasarımlarının pek çoğu Marsilya’dandır”

DOKA Genel Sekreteri Onur Adıyaman, Zeytinlik Mahallesi’ni yaşayan bir turizm destinasyonu haline getirmeyi amaçladıklarını belirterek, “Bu proje kapsamında iki etap halinde 40 binanın restorasyonu gerçekleştirildi. Bu çalışmamızı otellerle, kafelerle, restoranlarla destekleyerek istihdama katkı sağlamayı da hedefledik. Projenin tamamlanmasıyla birlikte mahallemize çok yoğun bir ziyaretçi akını var” dedi.

Zeytinlik Mahallesi Proje Koordinatörü Doç. Dr. Gazanfer İltar, Avrupa ülkelerine gemilerle fındık götüren tüccarların dönüşte inşaat malzemeleri getirdiğini ifade ederek, “İşte buradaki mahallede yapılan evlerin hemen hemen tamamının malzemeleri Marsilya’dan gelmektedir. Kiremitler Marsilya’dan, ferforjeler Marsilya’dan, kapı tasarımlarının pek çoğu Marsilya’dandır. Dolayısıyla bu mahallede bir Avrupa kenti görürsünüz” diye konuştu.

Evlerin içinin sanat galerisini andırdığını kaydeden Doç. İltar, “Mobilyalar, koltuklar, piyanolar, konsollar, hepsi Marsilya’dan getirilmiştir. Burada görmüş olduğunuz evler aslında o dönemin akıllı evleridir. Her ev kendi ekosistemini oluşturmuştur. Evin geniş bahçesi içerisinde sarnıçları, kuyuları, ocakları, fırınları vardır. Çatılardan akan sular evlerin girişlerinin altına sarnıçlarda biriktirilir, günlük işlerde kullanılır” dedi.

“Mübadele döneminde göç eden Rumların yerine Selanik mübadilleri yerleştirildi”

Doç. Dr. İltar, 1923 yılında imzalanan Lozan Anlaşması’nın ardından hayata geçirilen mübadele döneminde mahalleden göç eden Rumların yerine Selanik mübadillerinin yerleştirildiğini belirterek, “Bir de Tirebolu yangınında evleri yanan vatandaşlar buraya yerleştirilmiş. Boş kalan evler bir müddet sonra harap hale gelmişti” diye konuştu.

Doğma büyüme Zeytinlikli olan 76 yaşındaki Ali Tığlıoğlu, Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı sayesinde mahallesinin çok güzel olduğunu anlatarak, “Turist sayısında çok artış oldu. Bütün komşularım da her şey için teşekkür ediyor” dedi.

42 yıl önce mahalleye gelin gelen Nurhan Çakır, “Kapımı açıp kapamaktan yoruluyorum. İnsanlar resim çekmek için sormak için tarihçesini öğrenmek için geliyorlar. O da bizim için bir şenlenme yani” diye konuştu.

“Büyülü bir his”

85 yaşındaki Belgin Gökdeniz, “Bu mahallede çok mutlu oldum. Düşünün 1953 yılından beri yaşıyorum. 17 yaşındaydım buraya geldiğimde” derken, Gökdeniz gibi mahallede oturan torunu Selim Gökdeniz de, “Güzel bir atmosferi var mahallemizin. Sabahleyin saat 6’da kalktığınızda kuş cıvıltıları, o güneşin yeni doğuşu çok büyülü bir his uyandırıyor. Buradan başka bir yere evim diyeceğimi zannetmiyorum” değerlendirmesini yaptı.

REKLAM ALANI

(336x280px)

Anasayfa Sağ Bloka Esnek veya Sabit ölçülerde SINIRSIZ reklam alanını şablon olarak ekleyebilirsiniz. Şuan örnek olarak sadece 2 reklam kullanıldı.

Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.